NN NN

Pseudonim
Lis, Roja, Kotwicz
Stopień wojskowy
Data i miejsce urodzenia, imiona rodziców
1897, Kijów
Data i miejsce śmierci
Przynależność organizacyjna w okresie powojennym
NOW, NZW
Miejsce pochówku
Przebieg służby

Konspiracyjne nazwiska: Stanisław Ulatowski, Wilhelm Wieliczko. Według danych archiwalnych urodzić się miał w rodzinie ziemiańskiej. Po dwóch latach studiów na uniwersytecie kijowskim na wydziale medycyny w 1915 r. miał zostać zmobilizowany do armii rosyjskiej, gdzie służył w kawalerii. Wiosną 1917 trafił do I Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Dowbor-Muśnickiego. W sierpniu 1917 został przyjęty do 1 pułku ułanów krechowieckich. W szeregach tej jednostki wojskowej brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu wojny pozostał w armii, decydując się na karierę oficerską. Nie poparł przewrotu majowego w 1926 i na jakiś czas został bezterminowo urlopowany. W 1927 został skierowany do Sztabu DOK III w Grodnie, gdzie pełnił funkcję szefa wywiadu w Kownie. Uczestnik kampanii wrześniowej, przedostał się na Łotwę, gdzie był internowany. Po zwolnieniu przez Łotyszy miał dotrzeć na Litwę. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej nawiązał ponoć współpracę z wywiadem angielskim. Jesienią 1942 prawdopodobnie opuścił teren Litwy i dotarł na Białostocczyznę. Wiosną 1943 miał rozpocząć współpracę z NOW i wstąpić do tej organizacji – chociaż sprawa okoliczności rozpoczęcia działalności w podziemiu niepodległościowym przez „Lisa” jest nie do końca wyjaśniona. W ramach Narodowej Organizacji Wojskowej pełnił istotne funkcje w organizacji: początkowo jako inspektor Komendy Okręgu, natomiast wiosną 1944 został szefem wszystkich grup dywersyjnych organizacji na Białostocczyźnie. 10 grudnia 1944 został zastępcą Komendanta Okręgu oraz szefem Wydziału II Komendy Okręgu o krypt. „Cyryl” (woj. białostockie). Był jednym z czołowych zwolenników scalenia NOW i NSZ w nową organizację konspiracyjną. Zdaniem niektórych badaczy, to „Lis” „de facto” wiosną-latem 1945 pełnił funkcję Komendanta Okręgu i odpowiadał za budowę nowej
organizacji. 15 sierpnia 1945 został Komendantem Okręgu o krypt. „Chrobry”. Odtąd posługiwał się pseudonimami „Kotwicz” oraz „Roja”. Był zwolennikiem intensyfikacji walki zbrojnej oraz przejmowania struktur i potencjału podziemia wywodzącego się z Armii Krajowej, co w praktyce jesienią 1945 doprowadziło do sytuacji konfliktowych w kilku częściach ówczesnej Białostocczyzny między strukturami poakowskimi a NZW. Został odwołany pod koniec lutego 1946 z funkcji Komendanta Okręgu przez Komendę Obszaru Centralnego NZW. Powodem miała być sprawa nadużyć finansowych, którą wykryli inspektorzy Komendy Okręgu badając zimą 1946 stan finansów Komendy Okręgu białostockiego. Wydaje się, że do odwołania przyczyniła się także krytyka ze strony niektórych
członków Komendy Okręgu, którzy zarzucali „Kotwiczowi” nieodpowiedzialne ich zdaniem zarządzanie Okręgiem. 27 lutego 1946 podczas spotkania sztabu Okręgu we wsi Jamiołki-Piotrowięta (gmina Sokoły, pow. Wysokie Mazowieckie) z Komendantem Obszaru I mjr. Marianem Kamińskim ps. „Rawicz” oraz przedstawicielem KG NZW por. Lechosławem Roszkowskim ps. „Tomasz” zapadła decyzja o odwołaniu „Kotwicza”. Miesiąc później grupa operacyjna UB-KBW, działająca na polecenie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego we wsi Łaś-Toczyłowo zatrzymała ukrywającego się „Kotwicza” oraz towarzyszącą mu Urszulę Pogorzelską. Ukrywał się w domu dowódcy miejscowego plutonu NZW Jana Zajkowskiego ps. „Piorun”. Przewieziony do Warszawy, był sądzony w dniach 3-6 grudnia 1946. 10 grudnia skazany na karę śmierci. Skazano także trzech innych sądzonych z „Kotwiczem”: kpt. Michała Galeja ps. „Żuraw”, por. Mikołaja Kuroczkina ps. „Polus” oraz por. Adama Kotowskiego ps. „Kłos”.

Więcej informacji

R. Radzik, Naszym hasłem Bóg i Ojczyzna. Okręg Białostocki NZW w fotografiach i dokumentach (1945-1956), 2021

Autor wpisu
Fundacja Kwartalnika „Wyklęci” - Projekt „Popularyzacja historii Żołnierzy Wyklętych - bohaterów pierwszej i drugiej konspiracji (wystawy, portale internetowe)” dofinansowano ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022 w ramach Programu Dotacyjnego „Niepodległa”

Zaproponuj zmiany

  1. Administratorem danych osobowych jest Fundacja Kwartalnika „Wyklęci”, adres: os. Kalinowe 21, lok. 89, 31-815 Kraków), e-mail: fundacjawykleci@gmail.com, nr tel.: 535 583 309
    We wszelkich sprawach dotyczących przetwarzania danych osobowych przez Fundację Kwartalnika „Wyklęci” można kontaktować się z wyznaczonym w tym celu Inspektorem Ochrony Danych poprzez wysłanie wiadomości na adres: fundacjawykleci@gmail.com.
  2. Pani/Pana dane, podane w wysłanej do nas wiadomości za pośrednictwem poczty elektronicznej i/lub formularza kontaktowego, będą przetwarzane w celach związanych z udzieleniem odpowiedzi na zadane pytanie.
  3. Podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych będzie udzielona przez Państwa zgoda (art. 6 ust. 1 lit. a RODO).
  4. Podanie danych jest dobrowolne, jednakże ich niepodanie będzie skutkowało brakiem możliwości uzyskania odpowiedzi na Państwa pytanie.
  5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres umożliwiający całkowite zakończenie działań związanych z udzieleniem odpowiedzi na pytanie, a następnie w przypadku niektórych spraw, także przez okres przechowywania dokumentacji w archiwum.
  6. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, jak również prawo do ograniczenia ich przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Pani/Pana danych osobowych. Ponadto także prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie (w przypadku jej udzielenia) bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Wycofanie zgody odbywać się będzie poprzez wysłanie wycofania zgody na adres poczty elektronicznej: fundacjawykleci@gmail.com
  7. Jest Pan/Pani uprawniony(a) do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z tytułu naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.
  8. Odbiorcami Państwa danych będą: podmioty serwisujące nasze systemy informatyczne, podmioty dostarczające i utrzymujące oprogramowanie wykorzystywane w celu przetwarzania Państwa danych.
  9. Pani/Pana dane nie będą przekazywane poza granice Unii Europejskiej lub do organizacji międzynarodowych.
  10. Nie będziemy w żadnym wypadku podejmować zautomatyzowanych decyzji, w tym czynności polegających na profilowaniu użytkowników.